गावठाण विस्तार योजना

१९८६ साली गावठाण विस्तार योजना महसूल आणि वन विभागाच्या धर्तीवर लागू झाली. त्याअन्वये संपादित केलेल्या जमिनी पैकी १०% क्षेत्र गावक-यांना परत देण्यात आले. या १०% जमिनीपैकी ५०% जमिनी गावक-यांना देण्यात आली तर उरलेली ५०% जमीन रस्ते, सामाजिक सुविधा आणि खुल्या उपक्रमांच्या विकासाकरिता ठेवण्यात आली. त्यानुसार प्रकल्पग्रस्तांना कमीत कमी १०० चौ.मी. अथवा संपादित केलेल्या जमिनीच्या ५% परंतु ५०० चौ.मी. क्षेत्राहून कमी आकाराचे भूखंड देण्यात आले. या योजनेअंतर्गत ४ वर्षामध्ये लाभार्थी खूप कमी होते, म्हणून १९९० मध्ये ही योजना बंद करण्यात आली. या योजनेंअंतर्गत झालेली कामे.

• गावठाण विकास कार्यक्रमाअंतर्गत सिडको परिक्षेत्रातील गावे आणि पाड्यांमध्ये महत्वाची पायाभूत विकासाची कामे हाती घेण्यात आली. ग्रामस्थांच्या जीवनमानात गुणात्मक सुधाराचा हेतू लक्षात ठेऊन ही कामे पूर्ण करण्यात आली. यामध्ये रस्ते, शौचालये, स्मशान/दफन केंद्र, क्रीडांगणांचा विकास आदींचा समावेश होता.

• ५६ गावांमध्ये, २४४ शौचालये बांधण्यात आली, १६ कम्युनिटी केंद्रे, चार ग्राम पंचायत कार्यालये आणि २४ धोबी घाट अथवा प्रत्येक गावात एक सामुदायिक कपडे धुलाईची तलावकाठ १९९५ पर्यंत विकसित करण्यात आले.

• सिडको महामंडळाने महाविदद्यालयीन इमारत आणि ग्रंथालयासाठी पुस्तके, प्रयोगशाळेसाठी उपकरणे, फर्निचर आणि इतर पायाभूत सुविधांच्या विकासासाठी भरघोस अनुदान देऊ केले. यातून १९९५ पर्यंत ५७ गावांमध्ये प्राथमिक शाळांसाठी  ४६७ वर्ग खोल्या आणि १२ माध्यमिक शाळांमध्ये ७१ वर्ग खोल्या बांधण्यात आल्या.

• गावठाणातील पाणी-पुरवठा सुविधेत सुधारणा, प्रकल्पग्रस्तांची स्थापन केलेल्या संस्थांच्या शाळा महाविदद्यालयांना मदतनिधी, प्रकल्पग्रस्थांच्या संस्थांना सामाजिक सुविधा भूखंडांचे वाटप असे पुनर्वसनाचे श्रेष्ठतम मार्ग वापरले.