मलनिस्सारण व सांडपाणी

पर्जन्यजल निचरा व्यवस्थापन
नवी मुंबईत दरवर्षी होणारा २५०० ते ३००० मी.मी. पाऊस आणि या शहराचा २०% सखल भूप्रदेश यांचे नियोजन योग्यरीत्या झाले नाही, तर नवी मुंबईस भरतीच्या काळात गंभीर पूरपरिस्थितीस सामोरे जावे लागेल याचे भान राखून आणि संपूर्ण शहराची पुनःभरणी करणे हे पर्यावरण आणि आर्थिक दृष्ट्या शक्य होणार नाही हे लक्ष्यात घेउन सिडकोने एक आगळी-वेगळी पर्जन्यजल निचरा व्यवस्थापन प्रणाली विकसित केली आहे. संपूर्ण कोकण परिसरातील हे एक वैशिष्ट्य ठरले आहे.

या पद्धतीत विकसित भागातील पावसाचे सांडपाणी एका तळ्यात वळविले गेले. या तळ्यात सभोवतालचे सांडपाणी एकाच वाटेने आत सोडण्याची व्यवस्था करण्यात येते. तसेच तळ्याच्या आत दोन भिंती बांधण्यात आल्या. यामुळे नदीचे पाणी एका ठराविक पातळीच्या वर गेल्यावर ते रोखले जाते.

साठवण तलाव
Pond Large समतल तळ / जमीन असलेला हा जलाशय सांडपाणी वाहून नेणा-या नाल्यांचाच विस्तार असतो. त्याच्या कडांना पाणी सोडण्याची व्यवस्था म्हणून दारे तयार केलेली आसतात. या प्रणालीचा माध्यमातून उंचावर असलेल्या औद्योगिक क्षेत्राचे पाणी खाडीमध्ये सोडले जाते. पाण्याचा निचरा करणा-या व्यवस्थेत येणा-या भौगोलिक अडथळ्यांवर मात करण्यासाठी या प्रणालीत उच्च भरतीच्या स्तराखालून जाणार कमी स्तराचा नाला बनविला जातो. जो हॉल्डिंग पॉड्शी जोडला जातो. वरच्या स्थरावरील नाला नव्याने विकसित झालेल्या नागरी विभागातून स्वतंत्रपणे पुराच्या पाण्यास प्रवाहित करतो.

मध्यवर्ती जलनिचरा स्रोत
सीबीडी बेलापूर 'आर्टीस्ट विलेज' येथील वसाहतीच्यामध्यातून जाणारा व पावसाचे पाणी वाहून नेणारा नाला पाणी वाहण्याकरिता लागणारा उतार आणि जमिनीची वरची व खालची पातळी यांतील फरक यांच्या आधारावर तयार करण्यात आला. याकरिता १६ हेक्टर क्षेत्रफळाचे तळे तयार करण्यात आले ज्यामुळे ३०% सांडपाणी रोखता आले. हे क्षेत्र उत्खनन तसेच बंधारा उभारून तयार करण्यात आले, तसेच पाण्याच्या आवश्यक तेवढ्याच निर्गमनाची व्यवस्था करण्यात आली.